Qadın ipək baş örtüyü kəlağayının hazırlanması və simvolikası

Böyük İpək Yolu ənənələrinə köklənən kəlağayı əsasən Şəki və Basqalın tarixi mərkəzlərində ipəkdən istehsal olunan zərif baş örtüyüdür. Yaradılma prosesində qədim “batika” üsulundan istifadə olunur, belə ki, parçanı boyamazdan əvvəl naxışları qorumaq üçün taxta qəliblərlə isti mum çəkilir. Dizayn elementləri, xüsusən də “buta” od və əbədiyyət kimi dərin rəmzi mənalar daşıyır. Rəng seçimi isə sosial kontekstlə müəyyən edilir: qırmızı rəng gəlinlər üçün sevinci, tünd tonlar isə yas mərasimləri və ya yaşlı qadınlar üçün nəzərdə tutulur. Bu sənət növü mədəni kimliyin canlı ifadəsi olmaqla yanaşı, Azərbaycan cəmiyyətində qadının sosial rolunu vurğulayır.

2014-cü ildə Azərbaycan kəlağayısı UNESCO-nun Bəşəriyyətin Qeyri-Maddi Mədəni Irsi üzrə Reprezentativ Siyahısına “Qadın ipək baş örtüyü kəlağayını ənənəvi hazırlanma və daşınma mədəniyyəti və onun simvolikası” adı ilə daxil edilib.