İpək Yolları və Karvansaralar: Ticarət yollarının formalaşdırdığı şəhərlər

Beş memarlıq məktəbi: Şirvan-Abşeron (əhəng daşı, 4-5 sm relyefli daş oyması), Naxçıvan (Əcəmi: şirli kərpic), Təbriz, Aran (Gəncə, Bərdə, Beyləqan) və regional variantlar. İntibah dövrünün memarlıq zirvəsi Əcəmi Naxçıvaninin əsərləridir ki, bunlar da hazırda UNESCO-nun reprezentativ siyahısında yer alır.

XI-XII əsrlərin məşhur abidələri arasında Şirvanşahlar Saray Kompleksi (UNESCO, 5.6 m hündürlük fərqi olan 3 həyət), Qız Qalası (29.5 m hündürlük, əsasda 5 m qalınlığında divarlar) və Möminə Xatun Türbəsini (1186) qeyd etmək olar.

Orta əsr şəhər planlaşdırılması mərkəzdə sitadel (daxili qala), şəhristan (şəhər rayonu), ovdanlar (su anbarları) və kəhriz (yeraltı borular) ilə mürəkkəb su idarəetməsi, tacirlər üçün karvansaraları əhatə edirdi.

Müdafiə memarlığını 12-ci əsrə aid yarımdairəvi qüllələri olan divarlar (8-10 m hündürlük, 3.5 m qalınlıq) təmsil edir, dini tolerantlıq isə məscidlər, kilsələr və sinaqoqların birlikdə mövcud olmasına imkan verirdi. 22 hektarlıq İçərişəhərdə 500-dən çox tarixi abidə qorunaraq saxlanılmışdır.