Neft bumu: İlk baş planlar, sürətli şəhərsalma və görkəmli memarlıq gözəlliyi

Nobel qardaşları dünyanın ilk neft tankeri olan “Zərdüşt”ü (1878) istismara verir və “Villa Petrolea” adlı şirkət şəhərciyi yaradılır. Həmin dövrdə Rotşildlər ailəsi ixracın 40-42%-ni idarə edir və Bakı-Batumi dəmir yolunu maliyyələşdirirdi.

Azərbaycanlı neft baronları: Z. Tağıyev ilk müsəlman qızlar məktəbini və şirin su sistemini maliyyələşdirir, Muxtarov isə qotik üslubda Səadət Sarayı inşa edir. O dövrün 167 sahibkarından 49-u azərbaycanlı idi.

Polşalı memarlar İosif Qoslavski və İosif Ploşko qotika, barokko, neoklassika və “Art Nouveau” (modern) üslublu binaları qızılı əhəng daşı və İslam motivləri ilə inşa edirlər. “Bakı Eklektizmi” memarlığı.

Elektrik işıqlandırması, telefon rabitəsi (1881), tramvaylar, Bakı bulvarı (1909), Avropa üslublu malikanələr, eləcə də teatrlar və şəhər infrastrukturu beynəlxalq metropolisin formalaşmasına səbəb olur. Azərbaycanlılar, ruslar, ermənilər, yəhudilər, polyaklar, almanlar, isveçlilər, fransızlar və britaniyalılar çoxdilli beynəlxalq neft paytaxtının təməlini qoyurlar.

Bakı Neft Bumu rəqəmlərdə: 11 milyon ton illik istehsal (1901), qlobal neft istehsalının 50%-dən çoxu, əhalinin artımı 7,400 (1850) → 248,000 (1918), 1900-cü ilə qədər 3,000+ neft quyusu, 1901-ci ilə qədər 167 neft şirkəti, 833 km Bakı-Batumi boru kəməri (1907).