Şəbəkə sənəti

Azərbaycanın zəngin sənətkarlıq ənənələri içərisində xüsusi yer tutan “şəbəkə” sənəti ölkənin memarlıq və dekorativ-tətbiqi sənət irsinin ən parlaq nümunələrindən biri hesab olunur. Taxta və rəngli şüşə hissələrindən hazırlanan, vitraj tipli kompozisiya xüsusiyyətləri ilə seçilən bu sənət növü Azərbaycan memarlığının rəmzlərindən biri kimi qəbul edilir. Tarixən bu sənətdə istifadə olunan rəngli şüşələrin bir hissəsi Venesiya şəhəri yaxınlığındakı Murano adasından gətirilmişdir ki, bu da yerli sənətin beynəlxalq ticarət və mədəni əlaqələrlə bağlılığını göstərir.

Şəbəkə sənəti bu gün də xüsusilə Şəki şəhərində canlı şəkildə yaşadılan nadir sənət növlərindən biridir. Bu sənət nəsildən-nəslə ötürülərək qorunur və inkişaf etdirilir. Şəbəkənin ən mühüm texniki xüsusiyyəti onun mismar və ya yapışqan istifadə edilmədən, yalnız dəqiq hesablanmış həndəsi naxışlar əsasında əl ilə yığılmasıdır. Bu, yüksək ustalıq, riyazi dəqiqlik və uzun illər təcrübə tələb edən mürəkkəb bir prosesdir.

Şəbəkə istehsalında əsasən qoz, palıd və cökə kimi keyfiyyətli ağac növlərindən istifadə olunur. Ağac əvvəlcədən bişirilir və qurudulur, daha sonra millimetr dəqiqliyi ilə kəsilərək xırda hissələrə bölünür. Bu hissələr xüsusi ölçülərə malik, qalınlığı adətən 3 mm-dən çox olmayan rəngli şüşələrlə birlikdə birləşdirilərək mürəkkəb kompozisiyalar yaradılır.